Doelstellingen van opvoedingsondersteuning

Opvoedingsondersteuning speelt in op de behoefte van alle ouders aan steun bij de zorg voor een optimale ontwikkeling van hun kinderen. Daarnaast kan opvoedingsondersteuning preventieve doelen dienen, bijvoorbeeld wanneer zich stoornissen voordoen in de ontwikkeling van een kind. Soms leidt het gedrag van het kind tot maatschappelijke problemen. Ook dan kan ouderondersteuning helpen.
De steun aan ouders heeft als doelstellingen:

• het versterken van de draagkracht, de pedagogische competenties en vaardigheden van ouders; 
• het verminderen van de draaglast door tijdig signaleren van problemen en bieden van praktische hulp of morele en sociale steun;
• het versterken van het sociale netwerk rond kinderen en gezinnen.

Pedagogische competenties versterken en draagkracht vergroten vormen de eerste mogelijkheden van de opvoedingsondersteuning voor alle ouders. Hiervoor wordt wel de term empowerment gebruikt: om het zelfvertrouwen van de ouders te versterken wordt aangesloten bij hun eigen kwaliteiten en deskundigheid. Daarnaast kan door informatie en oefening gewerkt worden aan het versterken van (nieuwe) opvoedingsvaardigheden. Ter vergroting van de draagkracht vragen ook zelfzorg en netwerkopbouw aandacht. Daarbij is het belangrijk de bevordering van het zelfvertrouwen van de ouders te combineren met tijdige signalering van risico's en het bieden van steun bij beginnende problematiek.
In jeugdbeleid en beleid opvoedingsondersteuning wordt vaak onderscheid gemaakt tussen algemeen beleid dat zich richt op de hele populatie, en specifiek beleid dat zich richt op specifieke doelgroepen of op specifieke doelstellingen (preventie/voorkomen van problemen, hulpverlening) of thema's (bv. kindermishandeling).  Onderzoek leert dat integraal beleid vaak een voorwaarde en een basis vormen om specifiek beleid te kunnen realiseren. (zie bv. K. Duckworth, 'Influences on attainment in primary school interactions between child, family and school contexts'. Notingham: DCSF, 2008). Opvoedingsondersteuning kan gericht worden op verschillende doeleinden:

• steun aan ouders door in te spelen op hun vragen en behoeften aan praktische steun (bijvoorbeeld met kinderopvang), sociaal-emotionele steun (bijvoorbeeld met ouderbijeenkomsten), of informatieve steun (bijvoorbeeld Ouders online);
• vorming van ouders, die inspeelt op als vragen van ouders (bijvoorbeeld de cursussen Druktemakers en Opvoeden & Zo);
• vorming van ouders die mede inspeelt op maatschappelijke behoeften, (bijvoorbeeld de ouderbrochure 'Zo zijn onze manieren' en themabijeenkomst 'Waardenvol opvoeden');
• zelfzorg en netwerkopbouw (bijvoorbeeld Wij Moeders, Home-Start, MIM, oudercontactpersonen in het onderwijs en Eigen kracht-conferenties); preventiecontinuüm, preventie/voorkomen van (dreigende) problemen, zoals 

• kindermishandeling,
• gedragsproblemen,
• gezondheidsproblemen,
• onderwijsachterstand, 
• jeugddelinquentie.

De ouderondersteuning richt zich dan op kinderen en gezinnen in risicosituaties.

• (lichte) hulp aan ouders bij opvoedingsspanningen en -problemen (bijvoorbeeld adviesgesprek, videohometraining, oudertrainingen).

Vaak beïnvloeden verschillende factoren het ontstaan van opvoedings- en ontwikkelingsproblemen. Het zogenaamde balansmodel brengt de beschermende en risicofactoren in de ontwikkeling van kinderen en jongeren in kaart. Zo kan een analyse worden gemaakt van het evenwicht tussen de draaglast en draagkracht in een gezinssituatie. Op basis van die uitkomst kunnen aanknopingspunten voor preventie worden bepaald.

Verder lezen:

• Balansmodel
• Empowerment
• Preventiecontinuüm
• Kinderen en gezinnen in risicosituaties