Gemeentelijk beleid

Gemeenten hebben de regie over de vorming van de Centra voor Jeugd en Gezin en het geven van prenatale voorlichting is een gemeentelijke taak. Gemeenten gaan ook over het jeugdgezondheidszorgbeleid, de aansluiting tussen het lokale jeugdbeleid en het provinciale jeugdzorgbeleid, en over onderdelen van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het Rotterdamse beleid gericht op het voorkomen van kindersterfte is een voorbeeld van gemeentelijk beleid rond de kindersterfte en geboorte.

Centra voor Jeugd en Gezin

Door de vorming van de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) valt de overheidsaandacht voor het krijgen van kinderen en voor zwangerschap en bevalling, en de steun bij het opgroeien en opvoeden van het pasgeboren kind onder het beleidsterrein van de gemeenten. Gemeenten krijgen bij het vormgeven van de centra grote vrijheid zolang die maar dezelfde basistaken vervullen. Voor meer informatie over Centrum voor Jeugd en Gezin zie: dossier CJG.

Prenatale voorlichting

Prenatale voorlichting werkt preventief omdat aanstaande ouders daardoor goed geïnformeerd worden over de zwangerschap, de bevalling en de periode daarna. In de praktijk is gebleken dat prenatale voorlichting een prima instrument is voor de JGZ om risicogezinnen tijdig in beeld te krijgen. Omdat de Centra voor Jeugd Gezin als doelgroep kinderen van – 9 maanden tot 23 jaar en hun ouders hebben, hoort prenatale voorlichting bij hun taken. Daarom zijn de AWBZ-middelen voor prenatale voorlichting per 1 januari 2009 overgeheveld naar de Brede Doeluitkering CJG. Daardoor is de prenatale voorlichting tegenwoordig een gemeentelijke taak. Maar gemeenten zijn niet wettelijk verplicht een bepaald aanbod voor prenatale voorlichting te verzorgen.
In meerdere gemeenten ontvangen ouders van een pasgeboren kind van de gemeente informatiemateriaal over opvoeden en opgroeien, en soms ook een presentje. Soms gebeurt dit bij de aangifte van het kind op het gemeentehuis. (Zie bv 'Uitreiking nieuwe geboortekoffer in Elburg').
Bij de beleidstukken staat de handreiking 'Prenatale voorlichting, een nieuwe activiteit in opdracht van de gemeente'.
zie beleidstukken.

Doelen Jeugdgezondheidszorgbeleid

In het beleid voor de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) staan doelen op het gebied van de gezondheid en de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen van 0 tot 19 jaar. Dit beleid valt onder de Wet publieke gezondheid (Wet pg) die op 1 december 2008 van kracht is geworden. Doelen van de Jeugdgezondheidszorg op individueel niveau en populatieniveau zijn:

• het bevorderen, beschermen en beveiligen van de gezondheid van jeugdigen van 0 tot 19 jaar;
• het bevorderen beschermen en beveiligen van de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen van 0 tot 19 jaar.

Basistaken Jeugdgezondheidszorg

Het aanbod van de JGZ is wettelijk vastgelegd in het 'Basistakenpakket JGZ 0-19 jaar'. De JGZ voert bij alle kinderen preventieve screeningen uit, zowel lichamelijk als cognitief en psychosociaal. De JGZ vervult daarmee een belangrijke rol in vroegsignalering van risico’s, korte interventies en doorverwijzing naar zwaardere of andere vormen hulpverlening. Verder voert de JGZ het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) uit. Ook de neonatale screening bij pasgeborenen via de hielprik is een verantwoordelijkheid van de JGZ. Naast deze activiteiten die alle kinderen in Nederland krijgen aangeboden, bieden gemeenten ook maatwerk. Minister Rouvoet heeft, tijdens de regeringsperiode Balkende 4, november 2009 de Tweede Kamer geïnformeerd over de inhoud en uitvoering van het Basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg. zie beleidstukken.

Wet maatschappelijke ondersteuning

Op 1 januari 2007 is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) van kracht geworden. Volgens deze wet valt onder maatschappelijke ondersteuning ook 'op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen met problemen met opgroeien en van ouders met problemen met opvoeden'. Dit valt onder Prestatieveld 2 van de Wmo. De gemeenten hebben de taak voor het preventief jeugdbeleid, ook in de eerste levensfase, de volgende functies uit te voeren:

• informatie en advies;
• signalering;
• toeleiding naar het hulpaanbod;
• licht pedagogische hulp;
• coördinatie van zorg op lokaal niveau die ook in het basismodel van de CJG's is opgenomen.

Een nadere uitleg daarvan is terug te vinden in de memorie van toelichting van de Wmo.

Meer informatie

Ministerie voor Jeugd en Gezin: Samenwerken voor de jeugd

Bronnen

• Denktas, S. e.a.(2009). 'Grootstedelijke perinatale gezondheid'. TSG, jrg. 87, 2009 nr. 5., p. 199-202.