Netwerk

Bij echtscheiding kan het netwerk van familie, vrienden en buren veel steun bieden, door bijvoorbeeld het inzetten van Eigen Kracht conferenties of netwerkberaad. Eenouder- en stiefgezinnen hebben behoefte aan extra steun in de opvoeding en dan vooral aan laagdrempelige vormen van hulp en advies (Van Egten, 2008).

Minder snel problemen delen

Ouders die in hun eentje een kind opvoeden, praten minder snel over de opvoeding met anderen. Ze zijn erg selectief in het kiezen van mensen met wie ze over problemen praten. Als ouders een aanspreekpunt zoeken, doen ze dat meestal in hun nabije omgeving, bijvoorbeeld bij de partner, de huisarts, de school en familie en vrienden. Voor professionele hulp is de school voor ouders het eerste aanspreekpunt, gevolgd door kinderopvang en huisarts. Een klein percentage ouders richt zich tot de tweedelijnsvoorzieningen zoals Bureau Jeugdzorg, Riagg/GGZ en zelfstandig gevestigde specialisten. In dat geval wisselt de tevredenheid over de geleverde zorg. Vaak kost het ouders ook moeite om de juiste ondersteuning te vinden (Van Egten, 2008).

Grootouders van moederskant

De grootouders van moederskant komen na een echtscheiding vaak meer in beeld. Dat komt doordat na een echtscheiding de moeder vaak een eenoudergezin krijgt. Zie ook: Partnerschap. Alleenstaande moeders krijgen vaak hulp van hun eigen ouders. Daardoor wordt de band tussen kleinkinderen en grootouders van moederskant hechter. Wanneer de moeder een nieuwe relatie krijgt, verandert die band weer. Het lijkt erop dat de grootouders dan juist uit beeld verdwijnen. Dat geldt in het bijzonder voor de grootouders van vaderskant. Door een nieuwe partner kan overigens ook een ‘vermeerdering’ van grootouders optreden (De Regt, 2008).

Steun van de ex-partner

Ouders met eenoudergezinnen kunnen bij het opvoeden steun vinden bij hun ex-partner. Maar als de ex-partners verschillende manieren van opvoeden hebben en andere regels hanteren kan de situatie juist moeilijker worden. Ook wordt de opvoedingssituatie lastig als ex-partners niet of nauwelijks met elkaar communiceren (Van Egten, 2008).

Eenoudergezinnen krijgen meer steun uit netwerk

Eenoudergezinnen ontvangen meer ondersteuning van hun sociale netwerk dan tweeoudergezinnen. Ouders in eenoudergezinnen hebben daar ook meer behoefte aan. Alleenstaande ouders ervaren namelijk meer dan gemiddeld dat ze niet voldoende ondersteuning bij het opvoeden hebben. Eenoudergezinnen krijgen trouwens ook meer steun van professionals. Alleenstaande ouders hebben vaker dan de gemiddelde ouder contact met bijvoorbeeld kinderopvang of bureau jeugdzorg over de opvoeding van de kinderen. Maar dit is dus blijkbaar voor velen niet toereikend, aldus Doorten en Bucx, die voor Het Gezinsrapport (2011) enquêtes onder ouders analyseerden.

Sociaal isolement

Alleenstaande moeders uit bepaalde migrantengroepen kunnen in een sociaal isolement terechtkomen. Het gaat dan om groepen waarin alleenstaand ouderschap na een echtscheiding tradioneel gezien minder gangbaar is, zoals Turkse, Marokkaanse, Hindoestaans-Surinaamse Nederlanders en vluchtelingen. Dit concluderen Pels en collega's naar aanleiding van een literatuurstudie naar opvoeding in gezinnen van nieuwe Nederlanders (Pels, 2009).

Eigen kracht conferenties

De Eigen Kracht-conferentie kan worden ingezet bij iedere vraag of ieder probleem waarvoor een plan nodig is en waarbij familie, vrienden en buren (het netwerk) gemobiliseerd en geactiveerd kan worden om problemen te bespreken en een plan te maken om problemen aan te pakken. Eigen Kracht-conferenties worden ook ingezet bij echtscheidingsproblemen. In echtscheidingssituaties kan het op zoek gaan naar bruggenbouwers in de familie en het sociale netwerk steun bieden aan beide partners en het gezin. (Van Beek, 2005, 2006; Gramberg, 2008, 2009). Uit onderzoek blijkt dat ook wanneer de rechter een ondertoezichtstelling heeft uitgesproken over een of meerdere kinderen in een gezin, de Eigen Kracht-conferentie een geschikt middel is om hulpop gang te brengen samen met het netwerk, de sociale cohesie te versterken en de veiligheid van het kind te waarborgen (Wijnen-Lunenburg et al., 2008). De Eigen Kracht-conferentie wordt uitgevoerd door de Eigen Kracht centrale. Voor meer informatie: www.eigen-kracht.nl

Netwerkberaad

Gezinnen die te maken hebben met echtscheidingsproblematiek, kunnen ook baat hebben bij een netwerkberaad. Een netwerkberaad kan een goed middel zijn om tot een oplossing van het probleem te komen. Een netwerkberaad is bedoeld om de familie en het sociale netwerk van de familie met elkaar in gesprek te laten gaan, tot er overeenstemming bestaat en er afspraken zijn gemaakt over de oplossing van het probleem. Het netwerkberaad is geen hulpverleningsmodel maar een beslissingsmodel en een samenwerkingsmodel.

Bronnen

• Doorten, I. en F. Bucx (2011). ‘Steun voor ouders bij de opvoeding: de rol van sociale netwerken, formele instanties en de buurt’, in: Bucx, F. (2011), ‘Het Gezinsrapport’. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau.
• Egten, C. van, Zeijl, E., Hoog, S. de, Nankoe, c. en Petronia, E. (2008). Gezinnen van de toekomst. Opvoeding en opvoedingsondersteuning. Den Haag: E-Quality.
• Bartelink, C. (2010) Eigen Kracht-Conferentie, NJi.
• Kalmijn M. en Scherpenzeel, A.C. (2009). Traditionele jongeren en onafhankelijke ouderen. Opvattingen over familie en gezin in Nederland. Demos, jaargang 25, februari 2009.
• Pels, T., Distelbrink, M en Postma L. (April 2009). Opvoeding in de migratiecontext. Review van onderzoek naar de opvoeding in gezinnen van nieuwe Nederlanders. Utrecht: Verweij-Jonker Instituut.
• Regt, A de. Grootouders van nu. In: Ouderschap & ouderbegeleiding, nr. 3, 2008, p. 217-230.